Waar blijft de moraal als God niet meer meekijkt?

6 mei 2014
  • Stefan Gärtner
Gods eye

Ethiek moet intrinsiek gemotiveerd zijn. Je moet het doen omdat je overtuigd bent ‘dat het zo hoort’. In het verleden speelde vooral God een rol om het gedrag van mensen via de kerk te controleren. Dat is vandaag de dag ongeloofwaardig, ook al laten we de controle – maar nu via camera's en toezichthouder – niet los. Gelukkig zijn er goede voorbeelden – vooral in het joodse denken – over hoe je ethiek en geloof kunt verbinden, zonder terug te vallen in de gezagsmoraal van toen.

Grenzenloos dus gevaarlijk

18 januari 2013
  • Theo van Willigenburg
Franz Kafka, 1906

In zijn Mensenrechtenlezing 2012 vergelijkt Hans Achterhuis het lot van rechtenloze asielzoekers met dat van de landmeter K. in Kafka’s beroemde roman Het Slot, die er maar niet in slaagt om een legale verblijfsvergunning van de kasteelautoriteiten te krijgen. Kafka’s landmeter K. verbeeldt echter nog een heel andere grond voor onze onverschilligheid en afkeer van de wanhopigen en vagebonden die hier een beter leven zoeken. Net als landmeters morrelen ze aan de grenzen waar we zo aan hechten: geografisch, cultureel, moreel. Dat is pas onbehaaglijk!

Paul Cliteur bijt in zijn eigen staart

3 oktober 2013
  • Jan de Vlieger

De Leidse hoogleraar Cliteur waarschuwt tegen monotheïstische godsdiensten omdat die het staatsgezag kunnen ondermijnen en terrorisme mogelijk maken. Liever polytheïsme, dat is democratischer. Wat Cliteur over het hoofd ziet is dat elke traditie met een waarheidsclaim (dus ook de Verlichting en het Liberalisme) geweld in zich kan bergen. Gelovigen denken voortdurend na over de betekenis van heilige teksten en horen in de schijnbare oproepen tot geweld iets heel anders.

Met Piketty en Brueghel onder de kerstboom

24 december 2014
  • Jan de Vlieger

In ons belastingstelsel ben je een sukkel als je werkt en heb je mazzel als je vermogende ouders hebt. Dat schrijft Thomas Piketty in zijn spraakmakende boek Kapitaal in de 21ste eeuw. In 1566 levert Pieter Brueghel met zijn schilderij “De volkstelling van Bethlehem” vergelijkbare kritiek. Maar daarin schildert hij ook een nieuwe, nog verborgen koning, die mensen losmaakt van hun schulden en die arm en rijk weer bij elkaar brengt.

Subscribe to Voorpagina-feed